Dzisiaj mija czterdziesta szósta rocznica śmierci jednego z największych łomżyniaków – prof. dr. hab. Bohdana Stefana Winiarskiego – profesora Uniwersytetu Poznańskiego, sędziego i przewodniczącego Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze, członka Polskiej Akademii Umiejętności, posła na Sejm w II Rzeczypospolitej Polskiej.
W chłopięcych latach Bohdan Winiarski uczył się najpierw w Szczuczynie zaś potem w łomżyńskim Gimnazjum Męskim przy Nowym Rynku. Sporo interesujących wiadomości o tym ośmioklasowym carskim gimnazjum napisał uczeń tej szkoły Stanisław Dębowski: Gimnazjum Męskie w Łomży (1862 – 1915), 380 lat Szkoły Średniej Ogólnokształcącej w Łomży 1614 – 1994, Wydawnictwo Fundacji Pro Futura, Warszawa 1994, str. 233 - 328). W uzupełnieniach do tego rozdziału są między innymi fragmenty z książki prof. B. Winiarskiego: Na Pissą, Wissą i Narwią. Podróż sentymentalna(„Znak”, Kraków, 1965). Opisują one szkołę, nauczycieli, życie szkolne, nowy budynek gimnazjalny, wizytę cesarza Mikołaja II w okolicach Łomży oraz internat (str. 313 - 322).
Łomża pamięta o jednym z najwybitniejszych swoich synów. Świadczą o tym pamiątkowa tablica w katedrze, popiersie prof. B. Winiarskiego przed siedzibą banku przy ul. Dwornej, ulica nosząca imię Profesora. Trzecie wydanie książki Na Pissą, Wissą i Narwią. Podróż sentymentalna,które – dzięki Towarzystwu Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej - ukazało w 130. rocznicę jego urodzin, jest również tego dowodem. Więcej o tej niezwykłej książce na stronie internetowej http://www.lomzyniacy.org/54-aktualnosci/244-ukazalo-sie-iii-wydanie-nad-pissa-wissa-i-narwia-bohdana-winiarskiego.
We wstępie do tego wydania przedstawiono fragment z listu, który Profesor napisał 20 kwietnia 1961 r. w Hadze do Józefa Kiełczewskiego, wtedy dyrektora Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Łomży: „(...) Zaufaniem Trybunału Międzynarodowego powołany na stanowisko jego Prezydenta zwracam się z myślą do początków drogi, która mnie doprowadziła do tej najwyższej międzynarodowej godności prawniczej. Więc naprzód dom – dom w znaczeniu rodziny, bo ojczystego dachu nad głową nigdy nie miałem – dom tedy skromny, często w niedostatku, ale czysty, uczciwy, mocny wzajemnym przywiązaniem rodziców i dzieci. Potem Łomża i Ziemia Łomżyńska, gdzie się żyło według pionu etycznego ojców i dziadów i z powietrzem wdychało nakazy honoru i służby krajowi. I wreszcie szkoła. Za moich czasów – ukończyłem gimnazjum w 1903 r. – była to szkoła obca nam językiem i duchem, ale dała podstawy wiedzy na całe życie, a wychowywało nas rodzime otoczenie. Wiedzieliśmy, że ten charakter szkoły był czymś przemijającym, że w istocie była ona dalszym ciągiem zasłużonych Szkół Łomżyńskich i niedługo mogła obchodzić trzechsetlecie swego istnienia (...) Naprzód jako szkoła jezuicka, później pijarska, potem wojewódzka podwydziałowa, powiatowa następnie Gimnazjum, potem Gimnazjum rosyjskie i wreszcie znowu Szkoła polska, uczyła i wychowywała bez przerwy niezliczone pokolenia młodzieży łomżyńskiej. Od Szczuczyna po Nur i od Brańszczyka po Tykocin. (...)”
List ten jest pieczołowicie przechowywany w archiwum I Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Łomży. Myślę, że warto go opublikować w całości na stronie internetowej tego liceum http://1lo.lomza.pl/?page_id=2947. Poniżej kserokopia dedykacji, którą Profesor napisał 4 grudnia 1969 r., na dwa i pół miesiąca przed swoją śmiercią. Prof. dr hab. Bohdan Winiarski jest pochowany na Cmentarzu Junikowskim w Poznaniu. (oznaczenie grobu: R20/A – B – 5).
Opublikowane tu zdjęcie Profesora pochodzi ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego (NAC) z 1932 r.; przedstawia jednego z największych łomzyniaków w kuluarach Sejmu II Rzeczypospolitej Polskiej. Przy okazji link do stron internetowych z wiadomościami o życiu i działalności prof. Bohdana Winiarskiego oraz załączam artykuł Krzysztofa Skubiszewskiego „Bohdan Winiarski jako sędzia międzynarodowy” i zestawienie bibliograficzne prac Profesora (Jolanta Wądołowska - Miejska Biblioteka w Łomży, 2009 r.). http://pl.wikipedia.org/wiki/Bohdan_Winiarski, http://www.lomza.pl/index.php?wiad=84.
ADAM SOBOLEWSKI
